Leon SzpilmanlubLeo Spellman
Biografia
Leon Szpilman, znany także jako Leo Spellman, urodził się w Ostrowcu Świętokrzyskim w 1913 roku w żydowskiej rodzinie o bogatych tradycjach muzycznych. Naukę gry na pianinie rozpoczął w wieku 4 lat. Przed wojną był członkiem kapeli klezmerskiej w Ostrowcu.
W czasie okupacji niemieckiej do października 1942 przebywał w ostrowieckim getcie, gdzie założył orkiestrę i udzielał lekcji gry na akordeonie jednemu z niemieckich żołnierzy, który ostrzegł go o planowanej likwidacji getta. Po ucieczce z getta ukrywał się z żoną w Puszczy Iłżeckiej, a następnie przez 18 miesięcy wraz z żoną i szwagrem był ukrywany w domu Henryka Wrońskiego w Ostrowcu.
Po wojnie Leon i Maria Szpilmanowie wyjechali z Polski. W 1947, podczas pobytu w obozie dla przesiedleńców w Furstenfeldbruck, skomponował swój najsłynniejszy utwór, Rapsodia 1939–1945. W 1948 osiadł w Toronto, w Kanadzie, gdzie zmienił nazwisko na Spellman.
W Toronto prowadził zespół taneczny Orkiestra Leo Spellmana, który wystąpił na ponad 1000 wesel i przyjęć. W 2000 amerykańska premiera Rapsodii 1939–1945 odbyła się w Waszyngtonie podczas konferencji organizowanej przez United States Holocaust Memorial Museum, a 3 września 2002 kanadyjska premiera utworu miała miejsce w Toronto podczas Ashkenaz Festival. Niedawno nagrania dokonał zespół Paula Hofferta.
Po śmierci żony Marii Spellman w 2006 roku, Leo Spellman zmarł 24 listopada 2012 w Toronto na skutek niewydolności serca. Po jego śmierci odnaleziono także prowadzone wcześniej dzienniki okupacyjne.
Upamiętnienie: 1 lutego 2016 został odznaczony tytułem Honorowego Obywatela Ostrowca Świętokrzyskiego; w Ostrowcu odsłonięto tablicę pamiątkową i zorganizowano premiery/filmy dokumentalne.