Jan Samsonowicz

geolog i paleontolog
14.09.1888 03.11.1959 Ostrowiec Świętokrzyski

Biografia

Jan Samsonowicz (14 września 1888 – 3 listopada 1959) był polskim geologiem i paleontologiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, wieloletnim kierownikiem Katedry Geologii Historycznej UW oraz członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk.

Urodził się w Ostrowcu Świętokrzyskim. Studia geologiczne podjął w Petersburgu, gdzie w 1914 r. uzyskał dyplom I stopnia. Po powrocie do Warszawy został asystentem w Zakładzie Geologii UW (kierownikiem był Jan Lewiński). W latach 1915–1918 wykładał paleontologię na Wydziale Przyrodniczym Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie i prowadził badania geologiczne w Górach Świętokrzyskich, korzystając z zasiłków Kasy Mianowskiego.

Po utworzeniu Państwowego Instytutu Geologicznego podjął pracę jako redaktor wydawnictw instytutu. Prowadził badania geologiczne w Górach Świętokrzyskich, na Niżu Polskim i na Wołyniu. W 1920 r. podczas wojny polsko-bolszewickiej ochotniczo służył w 5 Pułku Piechoty Legionów. W 1922 r. wraz z S. Krukowskim odkrył neolityczną kopalnię jurajskich krzemieni pasiastych w Krzemionkach i odkrył złoże hematytu i siderytu w Rudkach k. Nowej Słupi; kopalnię Staszic. Na niższych poziomach kopalnia dotarła do niżej zalegającego złoża pirytu. W tym samym roku odkrył w Rachowie złoża krzemienia turońskiego, które były eksploatowane od 1924 r. Złoże to jest obecnie wyczerpane.

W 1929 r. opublikował pracę Cechsztyn, Trias i Lias na północnym zboczu Łysogór, na podstawie której uzyskał habilitację. Po habilitacji objął katedrę geologii regionalnej Polski na Uniwersytecie Warszawskim. W 1932 r. ukończył arkusz Opatów mapy geologicznej Polski w skali 1:100 000. W okresie międzywojennym ukazały się tylko cztery arkusze tej mapy.

W 1935 r. został powołany na stanowisko profesora i kierownika Zakładu Paleontologii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Został wybrany dziekanem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego UJK na rok 1937/1938. Podczas pracy we Lwowie, w latach 1935–1938, prowadził badania geologiczne Wołynia, finansowane przez Uniwersytet Lwowski oraz przez Wołyńskie Towarzystwo Przyjaciół Nauki w Łucku. W tym czasie odkrył nadbażańskie zagłębie węglowe. W 1939 r. objął kierownictwo Zakładu Geologii na Uniwersytecie Warszawskim.

W czasie wojny mieszkał w Warszawie. Czynnie udzielał się w tajnym nauczaniu. W powstaniu warszawskim zginął jego syn Andrzej. On sam, ranny, przeniósł się do Starachowic, gdzie pozostał do końca okupacji.

Po powrocie do Warszawy powrócił na Uniwersytet Warszawski. Wraz z Marianem Książkiewiczem wydał Zarys geologii Polski, pierwszy podręcznik geologii regionalnej Polski. Był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, przewodniczącym Komitetu Geologicznego PAN w latach 1952–1958 oraz redaktorem Acta Geologica Polonica w latach 1953–1958. Był organizatorem i w latach 1956–1959 kierownikiem Zakładu Nauk Geologicznych PAN. Był też członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Geologicznego, członkiem zagranicznym Szwedzkiego Towarzystwa Geologicznego w Sztokholmie i Towarzystwa Mineralogiczno-Geologicznego w Pradze.

Po wojnie zmarł w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (Aleja Zasłużonych-1-103,104,105).

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Odkrycie złoża hematytu i siderytu w Rudkach k. Nowej Słupi (1922)
Odkrycie neolitycznej kopalni jurajskich krzemieni pasiastych w Krzemionkach (1922, wraz ze S. Krukowskim)
Odkrycie złoża krzemienia turońskiego w Rachowie nad Wisłą (1922)
Habilitacja za pracę Cechsztyn, Trias i Lias (1929)
Objęcie katedry geologii regionalnej UW (po habilitacji)

Ciekawostki

W 1920 r. służył ochotniczo w 5 Pułku Piechoty Legionów podczas wojny polsko-bolszewickiej.
Jego syn Andrzej zginął w powstaniu warszawskim.
Imię Samsonowicza nosi wiele ulic i instytucji w Polsce.

Udostępnij