Edmund Kwasek
Biografia
Edmund Kwasek (ur. 14 lipca 1923 w Ostrowcu Świętokrzyskim, zm. 24 czerwca 2002 w Warszawie) był podpułkownikiem służb bezpieczeństwa PRL, oficerem śledczym i uznawanym za jednego z brutalnych oprawców okresu stalinizmu.
Był synem Stanisława i Antoniny. W młodości uczył się w gimnazjum im. Joachima Chreptowicza w Ostrowcu Świętokrzyskim, a podczas wojny był partyzantem Armii Ludowej. W końcu stycznia 1945 r., w wieku 22 lat, trafił do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kielcach, gdzie rozpoczął pracę w Wydziale Śledczym i przesłuchiwał m.in. Stanisława Kosickiego, pierwowzór literackiej postaci Maćka Chełmickiego.
Na początku 1946 r. został mianowany naczelnikiem Wydziału Śledczego i pełnił tę funkcję przez trzy lata. Kwasek bywał także „sędzią” w procesach, np. 11 lipca 1945 r. w Kielcach, gdy Okręgowy Sąd Wojskowy w Łodzi skazał Konrada Zygmunta Suwalskiego na karę śmierci; Kwasek był ławnikiem w tym procesie. Prowadził też śledztwo w sprawie pogromu kieleckiego.
W 1948 r. przeniesiony został do Gdańska i objął stanowisko naczelnika Wydziału Śledczego WUBP. Od 1949 r. pracował w Departamencie X MBP; jego szefem był Józef Różański, który w opinii służbowej o nim napisał: „Mjr Kwasek. Zdolny oficer śledczy. Może trochę zarozumiały, z tendencją efekciarstwa”.
W Departamencie X, w okresie od 30 października 1948 do 8 września 1949, w tajnym więzieniu MBP w Miedzeszynie (kryptonim „Spacer”) przesłuchiwał i torturował m.in. Bolesława Kontrzyma, majora Wojska Polskiego i cichociemnego. Podpis Edmunda Kwaska widnieje pod 23 protokołowanymi przesłuchaniami „Żmudzina”. W więzieniu tym Kwasek przesłuchiwał także oskarżonych o odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne, w jednym z głośnych procesów stalinizmu.
Głównie jednak Kwasek urzędował w Areszcie Śledczym na Mokotowie, stojąc na czele Wydziału II, zajmującego się penetracją obcych wywiadów w partii. Przez więźniów bywał zaliczany do jednych z najgorszych i najbrutalniejszych oprawców.
W latach 50. Kwasek przeszedł do pracy w cywilu. W 1996 r., w tzw. procesie Humera, Edmund Kwasek został skazany wraz z innymi śledczymi MBP na kilka lat więzienia. Został osadzony na Rakowieckiej; ze względu na zły stan zdrowia wkrótce zwolniony. Zmarł w 2002 r. i pochowany na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie.