Ostrowiec pamięta Czerwiec 1926: hołd dla ofiar starć robotników z policją

Minęło 100 lat, a w Ostrowcu Świętokrzyskim wciąż wraca pamięć o dniach, które na zawsze zmieniły historię miasta. W setną rocznicę Czerwca 1926 przedstawiciele władz miasta i powiatu uczcili ofiary krwawych wydarzeń, składając wiązanki kwiatów pod tablicą pamiątkową na budynku Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.

To właśnie w tym miejscu, dziś kojarzonym z codziennymi sprawami mieszkańców, wspomina się dramat, który rozegrał się 9 i 10 czerwca 1926 roku. Strajk robotników Zakładów Ostrowieckich, rozpoczęty od sporu w wydziale martenowskim, bardzo szybko przerodził się w masowe protesty i starcia z policją. Bilans tamtych dni był tragiczny: śmierć poniosło pięciu hutników, dziewięć osób zostało ciężko rannych, a kilkadziesiąt odniosło lżejsze obrażenia. Zginął również funkcjonariusz policji.

Od konfliktu w wydziale martenowskim do ulicznych starć

Bezpośrednim tłem protestu był narastający konflikt między kierownictwem wydziału martenowskiego Zakładów Ostrowieckich a robotnikami. Napięcie rosło wraz z kolejnymi decyzjami – zamknięcie wydziału i zwolnienia części załogi stały się iskrą, po której wybuchł strajk i rozpoczęły się demonstracje.

Drugiego dnia, 10 czerwca 1926 roku, sytuacja przybrała masowy charakter. Około dwa tysiące robotników wyszło na ulice miasta. Jednym z kluczowych postulatów było uwolnienie zatrzymanych wcześniej przywódców strajku. W pewnym momencie doszło do gwałtownych starć, które przyniosły śmierć i wielu pozostawiły z ranami.

• 9 i 10 czerwca 1926 roku – czas najtragiczniejszych wydarzeń Czerwca 1926 w Ostrowcu Świętokrzyskim
• około dwa tysiące robotników uczestniczących w marszu ulicami miasta
• bilans: pięciu zabitych robotników, dziewięciu ciężko rannych, kilkadziesiąt osób z lżejszymi obrażeniami oraz śmierć funkcjonariusza policji

Policja, wojsko i powojenne konsekwencje

Wraz z eskalacją przemocy do Ostrowca Świętokrzyskiego skierowano dodatkowe siły policyjne. Wieczorem do miasta wkroczyło wojsko, które doprowadziło do zakończenia zamieszek. Potem rozpoczęły się zatrzymania – aresztowano kilkudziesięciu uczestników protestu, a część z nich stanęła przed sądem i została skazana.

Władze, oddając dziś hołd ofiarom, przypominają, że tamte wydarzenia nie były tylko epizodem z historii przemysłu. Stały się również doświadczeniem społecznym, które odcisnęło piętno na lokalnej pamięci i tożsamości.

„W setną rocznicę Czerwca 1926 oddaliśmy hołd tym, którzy zginęli w czasie strajku i starć w Ostrowcu Świętokrzyskim.”

przedstawiciele władz miasta i powiatu

Pogrzeb w Szewnie i tablica w centrum miasta

Ostatnie pożegnanie poległych hutników odbyło się 12 czerwca 1926 roku na cmentarzu parafialnym w Szewnie. W uroczystości wzięły udział tysiące mieszkańców Ostrowca Świętokrzyskiego i okolic, a pogrzeb był jednocześnie chwilą żałoby i publicznym znakiem solidarności społecznej oraz robotniczej.

Dziś o tragedii przypomina tablica pamiątkowa umieszczona na budynku Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego. Odsłonięto ją 10 czerwca 1966 roku, w 40. rocznicę wydarzeń z 1926 roku. Miejsce ma znaczenie symboliczne: w tym rejonie znajdował się przedwojenny komisariat policji, wokół którego rozgrywały się najbardziej dramatyczne sceny strajku.

Setna rocznica stała się okazją do ponownego, wyraźnego podkreślenia, że pamięć o Czerwcu 1926 jest w Ostrowcu Świętokrzyskim wciąż żywa – zarówno w przestrzeni miasta, jak i w kolejnych rocznicowych gestach.